Lo lắng không xua tan bất ổn của ngày mai nhưng hủy hoại bình an trong hiện tại. (Worrying doesn’t take away tomorrow’s trouble, it takes away today’s peace.)Unknown
Bất lương không phải là tin hay không tin, mà bất lương là khi một người xác nhận rằng họ tin vào một điều mà thực sự họ không hề tin. (Infidelity does not consist in believing, or in disbelieving, it consists in professing to believe what he does not believe.)Thomas Paine
Phán đoán chính xác có được từ kinh nghiệm, nhưng kinh nghiệm thường có được từ phán đoán sai lầm. (Good judgment comes from experience, and often experience comes from bad judgment. )Rita Mae Brown
Người ngu nghĩ mình ngu, nhờ vậy thành có trí. Người ngu tưởng có trí, thật xứng gọi chí ngu.Kinh Pháp cú (Kệ số 63)
Thương yêu là phương thuốc diệu kỳ có thể giúp mỗi người chúng ta xoa dịu những nỗi đau của chính mình và mọi người quanh ta.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Nỗ lực mang đến hạnh phúc cho người khác sẽ nâng cao chính bản thân ta. (An effort made for the happiness of others lifts above ourselves.)Lydia M. Child
Hãy làm một người biết chăm sóc tốt hạt giống yêu thương trong tâm hồn mình, và những hoa trái của lòng yêu thương sẽ mang lại cho bạn vô vàn niềm vui và hạnh phúc.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Nếu muốn người khác được hạnh phúc, hãy thực tập từ bi. Nếu muốn chính mình được hạnh phúc, hãy thực tập từ bi.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Kẻ bi quan than phiền về hướng gió, người lạc quan chờ đợi gió đổi chiều, còn người thực tế thì điều chỉnh cánh buồm. (The pessimist complains about the wind; the optimist expects it to change; the realist adjusts the sails.)William Arthur Ward
Không có sự việc nào tự thân nó được xem là tốt hay xấu, nhưng chính tâm ý ta quyết định điều đó. (There is nothing either good or bad but thinking makes it so.)William Shakespeare
VỀ MỤC LỤC
Nói về tình yêu thì xưa nay đã có rất nhiều sách vở đề cập đến rồi, nhưng ở đây tôi chỉ muốn phân tích rõ ràng bản chất của sự việc qua cái nhìn của Phật giáo để từ đó chúng ta hiểu rõ hơn về sự hiện hữu của tình yêu.
Tình yêu vô hình, nhưng nó đã làm xao xuyến không biết bao nhiêu con tim non dại lẫn những kẻ trưởng thành và kể cả những người sắp chầu thiên cổ. Ngày xưa, thời Trung Học tôi có học một bài thơ tình của Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu rất hay, nhan đề “Chữ Tình”:
“Cái tình là cái chi chi
Dẫu chi chi cũng chi chi với tình
Đa tình là dở
Đã mắc vào đố gỡ cho ra
Khéo quấy người một giấc thiên ma
Trói buộc kẻ hào hoa biết mấy
Đã gọi người nằm thiên cổ dậy
Lại đưa hồn mộng ngủ canh đi
Cực kỳ thay những lúc phân kỳ...”
Kinh nghiệm như Tản Đà mà còn không định nghĩa được chữ tình, mà ông cho là cái chi chi. Nhưng dẫu sao đi nữa cũng phải đáp ứng với cái tình đó. Cũng tình yêu đó đã làm cho người chết ngàn năm vẫn còn có thể ngồi dậy để nghe tiếp những chuyện tình còn dang dở ở những kiếp xa xưa nào đó và cái tình này cũng đã làm cho con người túy sanh mộng tử, mờ mờ mịt mịt, không biết lối nào mà ra. Vì vậy, chuyện luân hồi sanh tử, con đường trần ai khúc khuỷu cũng đã có lắm kẻ bước vào rồi trở ra, trở ra rồi lại vào. Đúng là cái chi chi rồi.
Nhưng tại sao thế? Nơi đây tôi sẽ phân tích nhiều thứ tình yêu và ái nhiễm khác nhau để chúng ta có thể nhìn rõ bộ mặt thật của nó.
1. Tình yêu nam nữ
Tôi sẽ không đi sâu về vấn đề này, nhưng qua những hiện tượng yêu rồi bỏ, thương rồi ghét của nhiều người, chúng
Tình yêu vô hình, nhưng nó đã làm xao xuyến không biết bao nhiêu con tim non dại lẫn những kẻ trưởng thành và kể cả những người sắp chầu thiên cổ. Ngày xưa, thời Trung Học tôi có học một bài thơ tình của Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu rất hay, nhan đề “Chữ Tình”:
“Cái tình là cái chi chi
Dẫu chi chi cũng chi chi với tình
Đa tình là dở
Đã mắc vào đố gỡ cho ra
Khéo quấy người một giấc thiên ma
Trói buộc kẻ hào hoa biết mấy
Đã gọi người nằm thiên cổ dậy
Lại đưa hồn mộng ngủ canh đi
Cực kỳ thay những lúc phân kỳ...”
Kinh nghiệm như Tản Đà mà còn không định nghĩa được chữ tình, mà ông cho là cái chi chi. Nhưng dẫu sao đi nữa cũng phải đáp ứng với cái tình đó. Cũng tình yêu đó đã làm cho người chết ngàn năm vẫn còn có thể ngồi dậy để nghe tiếp những chuyện tình còn dang dở ở những kiếp xa xưa nào đó và cái tình này cũng đã làm cho con người túy sanh mộng tử, mờ mờ mịt mịt, không biết lối nào mà ra. Vì vậy, chuyện luân hồi sanh tử, con đường trần ai khúc khuỷu cũng đã có lắm kẻ bước vào rồi trở ra, trở ra rồi lại vào. Đúng là cái chi chi rồi.
Nhưng tại sao thế? Nơi đây tôi sẽ phân tích nhiều thứ tình yêu và ái nhiễm khác nhau để chúng ta có thể nhìn rõ bộ mặt thật của nó.
1. Tình yêu nam nữ
Tôi sẽ không đi sâu về vấn đề này, nhưng qua những hiện tượng yêu rồi bỏ, thương rồi ghét của nhiều người, chúng
ta thử phân tích đó là gì? Khi còn nhỏ người ta chưa phát hiện ra thứ tình này, nhưng khi lớn lên, tình yêu này tự nhiên nảy nở. Người con trai thương người con gái và ngược lại người con gái cũng không thể thiếu người con trai. Những năm tháng đầu của việc thương yêu nhau, cả hai người đều nhìn cái gì cũng đẹp hết. Vì tất cả đều hướng về những đam mê của mỗi bên, do vậy mà cái gì cũng tốt, cũng hay. Dẫu có lỗi, có quấy xảy ra trong thời gian thương yêu nhau này đi nữa, người ta cũng dễ dàng tha thứ cho nhau và quên đi rất nhanh. Vì người đàn ông, con trai bao giờ cũng muốn chiếm hữu đối tượng mình thương yêu. Ngược lại, người con gái, đàn bà luôn luôn muốn nương tựa, cậy nhờ. Do vậy mà hai bên hợp ý hợp tình với nhau.
Từ thương yêu sinh ra ái nhiễm và từ ái nhiễm sẽ đi đến chỗ mê mờ không xa mấy. Khi ái dục phát khởi thì con tim si mê đã làm chủ mình rồi, lý trí sẽ vắng mặt. Do vậy mà khi ta thương thì tâm ta không có thù hận, nhưng khi tâm ta ghét ai thì hoàn toàn không có một hình ảnh tốt đẹp nào của lúc ban đầu. Do vậy ca dao Việt Nam mới có câu:
“Thương ai thương cả đường đi,
Ghét ai ghét cả tông chi họ hàng.”
Đây là cái tâm bám chấp về tình yêu. Khi thương nhau thì cái gì cũng được, nhưng khi ghét nhau rồi, thì những hình ảnh cũ đã nằm sâu trong thức A-lại-da (thức chứa đựng) sẽ qua sự chấp trước của thức Mạt-na (thức chấp ngã) mà tạo nên thương ghét, hay thiên đường, địa ngục cũng từ đó mà phát sanh. Dĩ nhiên nó không có cái bắt đầu nhứt định và cũng không có cái chấm dứt sau cùng. Tất cả
Từ thương yêu sinh ra ái nhiễm và từ ái nhiễm sẽ đi đến chỗ mê mờ không xa mấy. Khi ái dục phát khởi thì con tim si mê đã làm chủ mình rồi, lý trí sẽ vắng mặt. Do vậy mà khi ta thương thì tâm ta không có thù hận, nhưng khi tâm ta ghét ai thì hoàn toàn không có một hình ảnh tốt đẹp nào của lúc ban đầu. Do vậy ca dao Việt Nam mới có câu:
“Thương ai thương cả đường đi,
Ghét ai ghét cả tông chi họ hàng.”
Đây là cái tâm bám chấp về tình yêu. Khi thương nhau thì cái gì cũng được, nhưng khi ghét nhau rồi, thì những hình ảnh cũ đã nằm sâu trong thức A-lại-da (thức chứa đựng) sẽ qua sự chấp trước của thức Mạt-na (thức chấp ngã) mà tạo nên thương ghét, hay thiên đường, địa ngục cũng từ đó mà phát sanh. Dĩ nhiên nó không có cái bắt đầu nhứt định và cũng không có cái chấm dứt sau cùng. Tất cả
đều hòa lẫn vào nhau để tồn tại, vì nhân duyên hội tụ kết lại mà thành.
Tôi quan sát cuộc đời, mặc dầu trong hiện tại không nhập cuộc với cuộc đời này và tôi đã thấy như sau. Có nhiều cặp trai gái rất xứng đôi vừa lứa, yêu nhau say đắm. Những ngày đầu tặng cho nhau những bông hồng thật tươi, thật đẹp. Họ đã có những nụ cười mãn nguyện, đã có những giờ phút ngồi bên nhau thâu đêm suốt sáng, đã có nhiều lời hứa hẹn vàng đá không phai và cũng không quên gọi nhau bằng những tiếng anh anh, em em ngọt lịm, tưởng như không bao giờ gián đoạn. Tất cả những gì tốt đẹp đều đem ra phơi bày trang trải nơi tấm lòng của mỗi người. Nhiều người nhìn thấy thế cho là hạnh phúc. Nhưng chẳng bao lâu sau, nhất là khi đã sinh con đẻ cái, làm ăn khó khăn, gặp hoạn nạn chất chồng v.v... thì những bông hồng tươi ngày xưa tặng nhau không còn nữa, mà thay vào đó là những cử chỉ, lời nói nặng nề với nhau cho hả cơn giận, vì đối phương không thể hiện những gì mà mình muốn. Những lời ngọt ngào anh anh, em em ngày nào, bây giờ chỉ còn là ông này, bà kia, mầy tao, mi tớ v.v... Tại sao mới ngày nào cũng chỉ có hai người thôi, nói toàn những lời trăng hoa, ong bướm, rồi bây giờ lại ra như vậy? Tại sao và vì ai nên nỗi ấy? Lúc bấy giờ thì ai cũng đúng cả và phần lỗi thì đổ cho đối phương. Tại ông đó, tại bà đó, tại vì v.v... hết lý do này đến lý do khác để phân trần, nhưng kết cuộc rồi cũng chẳng ra thể thống nào hết.
Cũng như thế ấy, khi ta mới mua một chiếc xe về, trong những tuần lễ đầu ta hứng thú, vui vẻ và luôn luôn lau
Tôi quan sát cuộc đời, mặc dầu trong hiện tại không nhập cuộc với cuộc đời này và tôi đã thấy như sau. Có nhiều cặp trai gái rất xứng đôi vừa lứa, yêu nhau say đắm. Những ngày đầu tặng cho nhau những bông hồng thật tươi, thật đẹp. Họ đã có những nụ cười mãn nguyện, đã có những giờ phút ngồi bên nhau thâu đêm suốt sáng, đã có nhiều lời hứa hẹn vàng đá không phai và cũng không quên gọi nhau bằng những tiếng anh anh, em em ngọt lịm, tưởng như không bao giờ gián đoạn. Tất cả những gì tốt đẹp đều đem ra phơi bày trang trải nơi tấm lòng của mỗi người. Nhiều người nhìn thấy thế cho là hạnh phúc. Nhưng chẳng bao lâu sau, nhất là khi đã sinh con đẻ cái, làm ăn khó khăn, gặp hoạn nạn chất chồng v.v... thì những bông hồng tươi ngày xưa tặng nhau không còn nữa, mà thay vào đó là những cử chỉ, lời nói nặng nề với nhau cho hả cơn giận, vì đối phương không thể hiện những gì mà mình muốn. Những lời ngọt ngào anh anh, em em ngày nào, bây giờ chỉ còn là ông này, bà kia, mầy tao, mi tớ v.v... Tại sao mới ngày nào cũng chỉ có hai người thôi, nói toàn những lời trăng hoa, ong bướm, rồi bây giờ lại ra như vậy? Tại sao và vì ai nên nỗi ấy? Lúc bấy giờ thì ai cũng đúng cả và phần lỗi thì đổ cho đối phương. Tại ông đó, tại bà đó, tại vì v.v... hết lý do này đến lý do khác để phân trần, nhưng kết cuộc rồi cũng chẳng ra thể thống nào hết.
Cũng như thế ấy, khi ta mới mua một chiếc xe về, trong những tuần lễ đầu ta hứng thú, vui vẻ và luôn luôn lau
chùi sạch sẽ. Nhưng việc này không lâu, ta lại quên ngay để đi tìm một niềm vui khác, đi tìm một đối tượng khác. Do vậy mà cái thương, cái yêu, cái khổ, cái ghét v.v... nó không có điểm cuối cùng, luôn luôn thay đổi, luôn luôn tìm đối tượng để gởi trao, chào mời. Hợp thì vui, không thì khổ. Như vậy, thực tướng của tình yêu ta thấy có đó, mà trái lại nó cũng là không và từ chỗ không này nó biến thành có và có lại trở thành không. Cứ mãi mãi như thế, luẩn quẩn trong vòng luân hồi sanh tử là vậy. Vì thế nên Ngài Nagarjuna (Long Thọ), Tổ Sư của học thuyết tánh không đã mô tả về tình yêu và ái nhiễm như những cơn ngứa, càng gãi thì càng ngứa. Không có điểm “hết ngứa” để ta tự dừng lại, trừ phi ta tự làm chủ được mình. Trên thực tế thì khó ai dừng lại ở những lúc ái nhiễm được đáp ứng, nhưng sau đó và trước đó, là những khoảng trống không vô tận, không còn một mảy may gì nữa cả.
Trong Đại Trí Độ Luận, quyển thứ 42, Ngài Long Thọ cũng đã có nhiều ví dụ rất hay về chúng sanh và chư Phật. Ngài ví chúng sanh cũng giống như những con ruồi và ví những bậc giác ngộ như những đóa hoa sen. Con ruồi thì ưa đậu nơi phân dơ. Tuy hoa sen có đó, nhưng nó đâu có màng tới. Vì sao vậy? Vì trí tuệ của con ruồi thấp kém, chỉ chấp nhận bãi phân là đối tượng của mình. Chúng sanh trong cõi luân hồi cũng đều như vậy. Chỉ ham mê nơi ái dục, tình yêu và ái nhiễm nơi thể xác, nên mới chọn Ta-bà chứ không thích Tịnh Độ hoặc các cảnh giới giải thoát khác. Mặc dầu ai thấy bông sen cũng đều cho là đẹp - giống như thế giới của
Trong Đại Trí Độ Luận, quyển thứ 42, Ngài Long Thọ cũng đã có nhiều ví dụ rất hay về chúng sanh và chư Phật. Ngài ví chúng sanh cũng giống như những con ruồi và ví những bậc giác ngộ như những đóa hoa sen. Con ruồi thì ưa đậu nơi phân dơ. Tuy hoa sen có đó, nhưng nó đâu có màng tới. Vì sao vậy? Vì trí tuệ của con ruồi thấp kém, chỉ chấp nhận bãi phân là đối tượng của mình. Chúng sanh trong cõi luân hồi cũng đều như vậy. Chỉ ham mê nơi ái dục, tình yêu và ái nhiễm nơi thể xác, nên mới chọn Ta-bà chứ không thích Tịnh Độ hoặc các cảnh giới giải thoát khác. Mặc dầu ai thấy bông sen cũng đều cho là đẹp - giống như thế giới của
chư Phật và Bồ Tát vậy, nhưng đâu phải chúng sanh nào cũng ưa thích giác ngộ. Vì lẽ tâm thức còn hạ liệt, trí tuệ chưa vun bồi, dẫu cho có bắt bỏ vào cảnh giới của hoa sen đi nữa, thì con ruồi kia vẫn chọn đống phân như thường. Điều ấy không khó hiểu mấy, vì lẽ chúng sanh chỉ thuận theo những gì mình ưa thích, mà chính những sự ưa thích ấy dẫn mình vào cõi đọa lạc, nhưng mấy ai hay biết bao giờ.
Đó là cõi người, nhưng trong Dục giới này cho đến chư Thiên các tầng trời thì cũng chỉ chừng ấy việc thôi. Cảnh giới cao hơn thì yêu nhau bằng tâm thức chứ không bằng thể xác, nhưng đồng thời cũng có những cảnh giới lạc hậu, dơ bẩn ở cõi địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh v.v... chúng vẫn yêu đương nhau và tiếp tục sinh ra những chúng sanh như thế để kế thừa. Một sanh ra hai, hai sanh ra bốn và cứ thế mà tiếp tục nhân lên thôi. Không bao giờ có sự dừng nghỉ cả. Ví dụ chúng ta nhìn thấy con heo, con bò, con ngựa, con sư tử, con tằm, con rùa v.v... chúng làm tình với nhau cũng chỉ vì ái nhiễm. Chọn con này và bỏ con khác, chỉ vì những tia quang phổ yêu đương của 2 con không hòa nhau. Nhưng sự hòa nhau này không lâu, chúng sẽ sinh ra ghét bỏ. Sinh con ra không nuôi, giận hờn, theo con khác v.v... Con người cũng như thế. Tuy con người có chút văn minh, nhưng nếu chư Thiên ở cõi trời thì nhìn con người cũng như chúng ta nhìn những con vật thôi. Ngược lại, những con vật nhìn chúng ta có lẽ chúng cũng trọng vọng và nể sợ giống như chúng ta nhìn chư thiên vậy. Rồi kế tiếp, chư thiên ở những tầng trời trên và trên nữa sẽ nhìn xuống
Đó là cõi người, nhưng trong Dục giới này cho đến chư Thiên các tầng trời thì cũng chỉ chừng ấy việc thôi. Cảnh giới cao hơn thì yêu nhau bằng tâm thức chứ không bằng thể xác, nhưng đồng thời cũng có những cảnh giới lạc hậu, dơ bẩn ở cõi địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh v.v... chúng vẫn yêu đương nhau và tiếp tục sinh ra những chúng sanh như thế để kế thừa. Một sanh ra hai, hai sanh ra bốn và cứ thế mà tiếp tục nhân lên thôi. Không bao giờ có sự dừng nghỉ cả. Ví dụ chúng ta nhìn thấy con heo, con bò, con ngựa, con sư tử, con tằm, con rùa v.v... chúng làm tình với nhau cũng chỉ vì ái nhiễm. Chọn con này và bỏ con khác, chỉ vì những tia quang phổ yêu đương của 2 con không hòa nhau. Nhưng sự hòa nhau này không lâu, chúng sẽ sinh ra ghét bỏ. Sinh con ra không nuôi, giận hờn, theo con khác v.v... Con người cũng như thế. Tuy con người có chút văn minh, nhưng nếu chư Thiên ở cõi trời thì nhìn con người cũng như chúng ta nhìn những con vật thôi. Ngược lại, những con vật nhìn chúng ta có lẽ chúng cũng trọng vọng và nể sợ giống như chúng ta nhìn chư thiên vậy. Rồi kế tiếp, chư thiên ở những tầng trời trên và trên nữa sẽ nhìn xuống
chư thiên ở cõi dưới về vấn đề tình yêu và ái nhiễm thì cũng thấy thấp hèn hơn mình. Cứ thế mà mãi lên cho đến tận những tầng trời, những cảnh giới cao nhất, cũng đều là như vậy, đều chỉ loanh quanh mãi trong ái nhiễm của sinh tử luân hồi. Chỉ khi nào một chúng sinh phát tâm hướng theo con đường xuất thế, đạt đến các quả vị A La Hán, Thanh Văn, Bích-chi Phật, Bồ Tát và Phật thì mới vượt qua được đoạn đường sanh tử rất xa vời. Phải là vô lượng kiếp, vô lượng kiếp số sau khi phát tâm chúng ta mới tới được. Tuy nhiên nếu sau khi phát tâm Bồ-đề, chúng sanh luôn luôn huân tập những chủng tử lành, thì Tịnh Độ cũng không xa mấy với cõi Ta-bà đầy não phiền ai lụy này.
Bồ Tát và Phật đã ra khỏi vòng luân hồi sanh tử, gọi là xuất thế, nên không còn yêu riêng ai. Chỉ lấy chúng sanh làm đối tượng để cứu độ mà thôi. Vì vậy trong kinh có câu:
“Ái bất nhiễm, bất sanh Ta-bà,
Niệm bất nhất, bất sanh Tịnh Độ.”
Ý nghĩa là như vậy, nếu người nào ái dục không còn nhiễm ô thì không sanh ở thế giới Ta-bà này nữa. Cũng thế ấy, người niệm Phật không chuyên tinh, không nhất tâm thì không thể nào vãng sanh Tịnh Độ.
Phật thì không thương riêng ai mà cũng chẳng ghét riêng ai, vì nơi tâm Phật và chư vị Bồ Tát đều có bình đẳng tánh. Ai đáng độ thì Phật đã độ và sẽ được độ. Ai đáng giáo hóa thì Phật giáo hóa, không từ nan một sự khó nhọc nào, nếu chúng sanh cần đến Ngài, nhưng vì lẽ chúng sanh còn cách Phật quá xa nên mới sinh ra những sự cố chấp vào hình tướng như thế.
Như vậy, loại tình yêu nam nữ này không có gì là chắc thật cả. Nó chỉ là mộng ảo,
Bồ Tát và Phật đã ra khỏi vòng luân hồi sanh tử, gọi là xuất thế, nên không còn yêu riêng ai. Chỉ lấy chúng sanh làm đối tượng để cứu độ mà thôi. Vì vậy trong kinh có câu:
“Ái bất nhiễm, bất sanh Ta-bà,
Niệm bất nhất, bất sanh Tịnh Độ.”
Ý nghĩa là như vậy, nếu người nào ái dục không còn nhiễm ô thì không sanh ở thế giới Ta-bà này nữa. Cũng thế ấy, người niệm Phật không chuyên tinh, không nhất tâm thì không thể nào vãng sanh Tịnh Độ.
Phật thì không thương riêng ai mà cũng chẳng ghét riêng ai, vì nơi tâm Phật và chư vị Bồ Tát đều có bình đẳng tánh. Ai đáng độ thì Phật đã độ và sẽ được độ. Ai đáng giáo hóa thì Phật giáo hóa, không từ nan một sự khó nhọc nào, nếu chúng sanh cần đến Ngài, nhưng vì lẽ chúng sanh còn cách Phật quá xa nên mới sinh ra những sự cố chấp vào hình tướng như thế.
Như vậy, loại tình yêu nam nữ này không có gì là chắc thật cả. Nó chỉ là mộng ảo,
nhưng vì con người mê nên mới khởi tâm lên như thế, đến khi ngộ rồi thì mọi thứ đối đãi về ái nhiễm này là những thứ đáng ghê sợ. Vì đã sa ngã vào con đường này rồi, rất khó có cơ hội để được thoát ra. Mà đã được thoát ra rồi, nhưng thân tâm không chánh niệm thì cũng dễ sa vào con đường tội lỗi nữa, để lúc nào cũng phải bị luân hồi sanh tử. Vì chính tâm thức của mình đã chọn nghiệp cho mình, chứ chẳng ai có thể làm cho mình tốt hơn hoặc xấu hơn cả. Do vậy mà có thể nói rằng, những hành vi của chúng ta sẽ tạo nên nghiệp lực và chính nghiệp này đã dẫn dắt chúng sanh luôn luôn triền miên trong cảnh khổ. Chỉ có những người vượt qua được lưới ái thì mới mong gần gũi được cảnh giới giác ngộ giải thoát mà thôi.
2. Tình yêu đồng loại
Trong mỗi người của chúng ta có nhiều thứ tình cảm khác nhau đan lẫn vào nhau trong tâm thức để tồn tại. Có người nặng về tình yêu này mà nhẹ tình yêu kia. Có người hầu như hoàn toàn không có, lãnh đạm trước mọi hoàn cảnh đổi thay của nhân thế. Con người mang toàn một khối lượng vật chất, nào thịt nào da, nào xương nào tủy, nào tim nào phổi và vô số tế bào để tồn tại cùng với cái tánh biết đó.
Ngày nay khoa học lập luận rằng mọi hành động của con người đều do não bộ điều khiển. Ngày xưa Trung Quốc bảo rằng do quả tim điều khiển. Còn đạo Phật thì sao? Nói về Phật học thì bao la vi diệu, khó diễn tả hết được, nhưng chúng ta có thể hiểu rằng: “Cái này tồn tại nhờ cái kia. Nếu cái này thay đổi thì cái kia phải biến thể.” Cái này tồn tại là vì đầy đủ nhân duyên. Cái
2. Tình yêu đồng loại
Trong mỗi người của chúng ta có nhiều thứ tình cảm khác nhau đan lẫn vào nhau trong tâm thức để tồn tại. Có người nặng về tình yêu này mà nhẹ tình yêu kia. Có người hầu như hoàn toàn không có, lãnh đạm trước mọi hoàn cảnh đổi thay của nhân thế. Con người mang toàn một khối lượng vật chất, nào thịt nào da, nào xương nào tủy, nào tim nào phổi và vô số tế bào để tồn tại cùng với cái tánh biết đó.
Ngày nay khoa học lập luận rằng mọi hành động của con người đều do não bộ điều khiển. Ngày xưa Trung Quốc bảo rằng do quả tim điều khiển. Còn đạo Phật thì sao? Nói về Phật học thì bao la vi diệu, khó diễn tả hết được, nhưng chúng ta có thể hiểu rằng: “Cái này tồn tại nhờ cái kia. Nếu cái này thay đổi thì cái kia phải biến thể.” Cái này tồn tại là vì đầy đủ nhân duyên. Cái
nào mạnh hơn, sẽ lấn áp cái yếu thế hơn. Ví dụ trong mỗi con người, kể cả nam lẫn nữ đều có tánh mạnh và tánh yếu. Tánh mạnh ví dụ như sự can cường, không khuất phục vũ lực, luôn luôn ở thế tấn công v.v... Tánh yếu ví dụ như nước mắt, sự phục tùng quyền lực, luôn luôn dừng bước khi có vật cản trở v.v... bất luận là nam hay nữ. Nếu ai trong chúng ta có tánh nào mạnh hơn, chúng sẽ biểu lộ ra hành động của chúng ta rõ ràng hơn. Ví dụ, có những người đang mang thân hình là nam tử, nhưng tình cảm và hành động luôn luôn biểu lộ của phái nữ. Vì sao vậy? Vì tánh cách của nữ rõ ràng hơn nơi người nam ấy. Ngược lại cũng có lắm người mang thân nữ nhơn, nhưng hành động của họ hoàn toàn nam tính. Vì lẽ những hành động mạnh thể hiện ở họ rõ ràng hơn. Do vậy ta có thể hiểu rằng, trong người nam có sự hiện hữu của người nữ và trong người nữ có sự hiện hữu của người nam. Nếu đem vấn đề luân hồi sanh tử của Đạo Phật để giải thích thì không có gì khó khăn cả. Sở dĩ có nhiều người mang thân hình nam nhi, nhưng luôn luôn được cấu tạo tư tưởng của phái yếu. Điều đó chứng tỏ rằng người ấy mới từ phái nữ tái sinh làm người nam, hoặc giả người nam ấy chuẩn bị trở thành người nữ trong kiếp sắp đến. Ngược lại cũng có lắm người nữ mà hình tướng và tư tưởng của họ biểu trưng cho người nam một cách rõ rệt. Vì họ kiếp trước mới là người nam và kiếp này biến thành người nữ, cho nên hình dáng của họ vẫn còn phảng phất của một đấng nam nhi. Cũng có thể hiểu họ là những người kiếp trước luôn luôn muốn mình
trở thành người nam, nên thân này họ nhận thân người nữ để sẽ được toại nguyện như những gì đã mong cầu ở thuở xa xưa cũng nên và họ chắc chắn sẽ làm thân nam ở kiếp sau. Điều ấy cũng dễ hiểu thôi. Vì lẽ, cái gì mình mong muốn, đợi chờ, cái ấy sớm muộn gì cũng sẽ đến, dầu xấu hay tốt do kết quả về nghiệp lực và hành vi tư tưởng của mình còn sót lại. Ví dụ một người luôn luôn để ý đến sự yêu đương thì trước sau họ cũng được hoặc bị yêu. Vì lẽ tư tưởng họ luôn luôn dán chặt vào đó, nhưng kết quả của sự yêu đương ra sao thì do nhân duyên và hành động của họ định đoạt vậy. Một người luôn luôn hướng đến chuyện học hành nghiên cứu thì kết quả là công danh sự nghiệp, nhiều người quên luôn chuyện tình yêu nam nữ nữa. Ở trên đời này không nhất thiết mọi người đều phải bước qua lỗ kim của sanh tử luân hồi, nếu người ấy muốn chối từ khổ đau và chọn con đường giải thoát cho chính mình.
Một người khác luôn hướng tư tưởng và hành động của mình về nẻo thiện, về giáo lý giác ngộ, về Tây Phương Cực Lạc của Đức Phật A-di-đà thì trước sau gì người ấy cũng thành tựu, dầu chậm hay mau. Ví dụ chúng ta có mục đích phải đi La Mã chẳng hạn. Khi mục đích đã được đặt ra rồi thì chúng ta chọn phương tiện để đi, cũng giống như chọn pháp môn để tu vậy. Người đi máy bay, người đi tàu lửa, người đi xe máy, kẻ đi xe đạp, người đi tàu thủy và cũng có kẻ đi bộ nữa. Nhưng cuối cùng rồi cũng sẽ đến La Mã và trên đoạn đường đó ta dừng nghỉ không biết bao nhiêu lần cũng giống như con đường luân hồi sanh tử của
Một người khác luôn hướng tư tưởng và hành động của mình về nẻo thiện, về giáo lý giác ngộ, về Tây Phương Cực Lạc của Đức Phật A-di-đà thì trước sau gì người ấy cũng thành tựu, dầu chậm hay mau. Ví dụ chúng ta có mục đích phải đi La Mã chẳng hạn. Khi mục đích đã được đặt ra rồi thì chúng ta chọn phương tiện để đi, cũng giống như chọn pháp môn để tu vậy. Người đi máy bay, người đi tàu lửa, người đi xe máy, kẻ đi xe đạp, người đi tàu thủy và cũng có kẻ đi bộ nữa. Nhưng cuối cùng rồi cũng sẽ đến La Mã và trên đoạn đường đó ta dừng nghỉ không biết bao nhiêu lần cũng giống như con đường luân hồi sanh tử của
ta thôi, ta đã tạo nghiệp gì khi đi trên con đường ấy, chắc chắn ta phải trả và ta sẽ hưởng vậy.
Mỗi người trong chúng ta có một quê hương để mà nhớ nghĩ đến, cũng có nhiều bà con thân thuộc để mà tưởng nhớ về. Mọi người sẽ tự nhắc nhở cho mình, mình là người gì, sinh ra từ đâu v.v...
3. Tình yêu Quê Hương và Tổ Quốc
Mỗi người đều có một nơi sinh ra, nhưng việc trưởng thành và chết đi, không nhất thiết ở tại quê hương của mình. Do vậy có nhiều người đã xa quê cha đất tổ để đi lập nghiệp bốn phương trời và thế hệ thứ nhất, thứ nhì họ vẫn còn luôn luôn hướng về nơi chôn nhau cắt rún của họ. Nhưng bắt đầu từ thế hệ thứ 3, thứ 4 trở đi thì cái tình cảm quê cha đất tổ không còn mặn nồng như những thế hệ trước nữa. Nếu cứ mỗi 20 năm là một thế hệ thì không gian và thời gian cứ như thế mà cách ly dần. Đa phần con người đều hướng về tương lai và chỉ một phần rất nhỏ hoài vọng về quá khứ. Vì tương lai bao giờ cũng mở rộng và mới mẻ, có nhiều hy vọng. Còn quá khứ là những gì đã trôi qua, cũ kỹ, xa xôi... nên không nhất thiết phải hướng về. Chỉ trừ những người có tâm hồn hoài cổ mà thôi.
Quê hương là gì, người ta không thể định nghĩa được, cũng giống như tình yêu, nhưng thiếu tình nghĩa của quê hương thì người ta cảm thấy thiếu thốn khó chịu. Con người luôn luôn chuyên vào những cái gì bị trói buộc, nên khổ tâm cũng không ít, khi bị thiếu thốn, nhưng ngược lại cứ đối diện với cái khổ đau của quê hương hoài, thì người ta cũng sinh ra sầu muộn.
Ở vào những năm đầu thế kỷ 20, Đức Huỳnh Phú Sổ, Giáo Chủ
Mỗi người trong chúng ta có một quê hương để mà nhớ nghĩ đến, cũng có nhiều bà con thân thuộc để mà tưởng nhớ về. Mọi người sẽ tự nhắc nhở cho mình, mình là người gì, sinh ra từ đâu v.v...
3. Tình yêu Quê Hương và Tổ Quốc
Mỗi người đều có một nơi sinh ra, nhưng việc trưởng thành và chết đi, không nhất thiết ở tại quê hương của mình. Do vậy có nhiều người đã xa quê cha đất tổ để đi lập nghiệp bốn phương trời và thế hệ thứ nhất, thứ nhì họ vẫn còn luôn luôn hướng về nơi chôn nhau cắt rún của họ. Nhưng bắt đầu từ thế hệ thứ 3, thứ 4 trở đi thì cái tình cảm quê cha đất tổ không còn mặn nồng như những thế hệ trước nữa. Nếu cứ mỗi 20 năm là một thế hệ thì không gian và thời gian cứ như thế mà cách ly dần. Đa phần con người đều hướng về tương lai và chỉ một phần rất nhỏ hoài vọng về quá khứ. Vì tương lai bao giờ cũng mở rộng và mới mẻ, có nhiều hy vọng. Còn quá khứ là những gì đã trôi qua, cũ kỹ, xa xôi... nên không nhất thiết phải hướng về. Chỉ trừ những người có tâm hồn hoài cổ mà thôi.
Quê hương là gì, người ta không thể định nghĩa được, cũng giống như tình yêu, nhưng thiếu tình nghĩa của quê hương thì người ta cảm thấy thiếu thốn khó chịu. Con người luôn luôn chuyên vào những cái gì bị trói buộc, nên khổ tâm cũng không ít, khi bị thiếu thốn, nhưng ngược lại cứ đối diện với cái khổ đau của quê hương hoài, thì người ta cũng sinh ra sầu muộn.
Ở vào những năm đầu thế kỷ 20, Đức Huỳnh Phú Sổ, Giáo Chủ
Phật giáo Hòa Hảo đã đi làm Phật sự, chữa bịnh, cho thuốc, giảng giáo lý v.v... với một tâm niệm thiết tha là cứu người và cứu đời ra khỏi chốn trầm luân khổ ải và cũng đã có nhiều người thương Ngài, ngay cả đến việc yêu riêng Ngài: nhưng Ngài đã đối lại với những tình yêu ấy bằng bài thơ như sau:
Tôi có tình yêu rất mặn nồng
Yêu đời yêu đạo lẫn non sông
Tình yêu chan chứa trong hoàn vũ
Chẳng phải yêu riêng khách má hồng
Nếu khách má hồng muốn được yêu
Thì trong tâm trí phải xoay chiều
Quay về phụng sự cho nhân loại
Sẽ gặp tình chung trong khối yêu.
Tình yêu cao thượng như thế, không nhất thiết chỉ là tình yêu nam nữ với nhau. Người ta cũng có thể yêu văn chương, âm nhạc, hội họa, triết học v.v... và nhiều khi người ta còn có thể biến những thứ tình yêu vị kỷ đó trở thành những loại tình yêu cao thượng như bài thơ bên trên biểu trưng cho tình thương cứu đời mến đạo của Đức Huỳnh Giáo Chủ vậy.
Tôi có tình yêu rất mặn nồng
Yêu đời yêu đạo lẫn non sông
Tình yêu chan chứa trong hoàn vũ
Chẳng phải yêu riêng khách má hồng
Nếu khách má hồng muốn được yêu
Thì trong tâm trí phải xoay chiều
Quay về phụng sự cho nhân loại
Sẽ gặp tình chung trong khối yêu.
Tình yêu cao thượng như thế, không nhất thiết chỉ là tình yêu nam nữ với nhau. Người ta cũng có thể yêu văn chương, âm nhạc, hội họa, triết học v.v... và nhiều khi người ta còn có thể biến những thứ tình yêu vị kỷ đó trở thành những loại tình yêu cao thượng như bài thơ bên trên biểu trưng cho tình thương cứu đời mến đạo của Đức Huỳnh Giáo Chủ vậy.
Chương I. Có và Không theo quan niệm tình yêu và ái nhiễm
SÁCH NÓI 
Hết phần Chương I. Có và Không theo quan niệm tình yêu và ái nhiễm
« Xem chương trước « « Sách này có 8 chương » » Xem chương tiếp theo »
Mời xem phần:
Chương I. Có và Không theo quan niệm tình yêu và ái nhiễm
Có và Không
MỤC LỤC
- LỜI GIỚI THIỆU
- »» Chương I. Có và Không theo quan niệm tình yêu và ái nhiễm
- Chương II. Có và Không theo quan niệm về hạnh phúc và khổ đau
- Chương III. Có và Không theo quan niệm về vũ trụ và nhân sinh
- Chương IV. Có và Không theo tinh thần Bát-nhã
- Chương V. Có và Không theo tinh thần Trung quán luận
- Chương VI. Vô thường
- Chương VII. Thay lời kết
Quý vị đang truy cập từ IP 216.73.216.40 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc ghi danh thành viên ,để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện.
Ghi danh hoặc đăng nhập
Thành viên đang online:
Viên Hiếu Thành Huệ Lộc 1959 Bữu Phước Chúc Huy Minh Pháp Tự minh hung thich Diệu Âm Phúc Thành Phan Huy Triều Phạm Thiên Trương Quang Quý Johny Dinhvinh1964 Pascal Bui Vạn Phúc Giác Quý Trần Thị Huyền Chanhniem Forever NGUYỄN TRỌNG TÀI KỲ Dương Ngọc Cường Mr. Device Tri Huynh Thích Nguyên Mạnh Thích Quảng Ba T TH Tam Thien Tam Nguyễn Sĩ Long caokiem hoangquycong Lãn Tử Ton That Nguyen ngtieudao Lê Quốc Việt Du Miên Quang-Tu Vu phamthanh210 An Khang 63 zeus7777 Trương Ngọc Trân Diệu Tiến ... ...
... ...
Viên Hiếu Thành Huệ Lộc 1959 Bữu Phước Chúc Huy Minh Pháp Tự minh hung thich Diệu Âm Phúc Thành Phan Huy Triều Phạm Thiên Trương Quang Quý Johny Dinhvinh1964 Pascal Bui Vạn Phúc Giác Quý Trần Thị Huyền Chanhniem Forever NGUYỄN TRỌNG TÀI KỲ Dương Ngọc Cường Mr. Device Tri Huynh Thích Nguyên Mạnh Thích Quảng Ba T TH Tam Thien Tam Nguyễn Sĩ Long caokiem hoangquycong Lãn Tử Ton That Nguyen ngtieudao Lê Quốc Việt Du Miên Quang-Tu Vu phamthanh210 An Khang 63 zeus7777 Trương Ngọc Trân Diệu Tiến ... ... ... ...